Urzędy i dokumenty13 min czytania
Formalności po urodzeniu dziecka – zgłoszenie i dokumenty
Od czego zacząć urzędowe sprawy po narodzinach dziecka? Zobacz kroki dotyczące zgłoszenia urodzenia, numeru PESEL, ubezpieczenia zdrowotnego i dokumentów dziecka.
Nie wszystkie sprawy trzeba załatwiać jednocześnie. Przy każdym opisie sprawdź potrzebne dane, dokumenty oraz sposób ustalania terminu.
Zgłoszenie urodzenia, PESEL i sprawy w USC
Sprawdź, kto może załatwić daną sprawę i jak wygląda jej przebieg. Informacje o ojcostwie sprawdź osobno, jeśli dotyczą Waszej sytuacji.
Zgłoś urodzenie dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego
Zgłoszenie urodzenia to moment, w którym wybierasz imię dziecka. Urząd sporządza akt urodzenia, nadaje dziecku numer PESEL i melduje je. Numer PESEL dziecka będzie Ci potrzebny m.in. do zgłoszenia go do ubezpieczenia zdrowotnego.
Termin z przepisu: 21 dni od urodzenia dziecka.
- Wybierzcie imię dziecka (najwyżej dwa imiona, nie w formie zdrobniałej).
- Upewnij się, że szpital (lekarz albo położna) wystawił kartę urodzenia — bez niej urząd nie przyjmie zgłoszenia. Przekazuje ją do urzędu personel medyczny, nie Ty.
- Zgłoś urodzenie w jeden z trzech sposobów — w aplikacji mObywatel, przez stronę gov.pl albo osobiście w Urzędzie Stanu Cywilnego właściwym dla miejsca urodzenia dziecka (czyli zwykle w mieście, w którym jest szpital).
- Do zgłoszenia przez internet potrzebujesz adresu do e-Doręczeń, a na stronie gov.pl także profilu zaufanego, e-dowodu albo podpisu kwalifikowanego. Przez internet zgłasza urodzenie tylko rodzic z pełną zdolnością do czynności prawnych — rodzic w wieku 16–17 lat może to zrobić wyłącznie w urzędzie. Jeśli matka ma mniej niż 16 lat albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, urodzenie zgłasza jej przedstawiciel ustawowy lub opiekun.
- Jeśli nie jesteście małżeństwem, tata może zgłosić urodzenie tylko wtedy, gdy wcześniej uznał ojcostwo. Jeśli tego nie zrobił, zgłoszenia dokonuje mama, a ojcostwo możecie uznać w urzędzie przy okazji zgłoszenia albo później.
- Jeśli jesteście małżeństwem i macie wspólne nazwisko, dziecko je dostanie. Jeśli macie różne nazwiska, dziecko dostaje nazwisko wskazane przy ślubie, a gdy go nie wskazaliście, nazwisko mamy z dołączonym nazwiskiem taty. Przy pierwszym wspólnym dziecku możecie razem złożyć w urzędzie oświadczenia o jego nazwisku (także zmienić wskazane przy ślubie).
- Przy zgłoszeniu przez internet wybierz adres zameldowania dziecka i sposób odbioru dokumentów (osobiście, pocztą albo na skrzynkę e-Doręczeń). W urzędzie dostaniesz je od razu, w dniu zgłoszenia.
- Odbierz bezpłatny odpis skrócony aktu urodzenia, powiadomienie o nadaniu numeru PESEL i zaświadczenie o zameldowaniu.
Numer PESEL i zameldowanie dziecka załatwia urząd stanu cywilnego
Nie musisz osobno wnioskować o PESEL ani meldować noworodka. Urząd stanu cywilnego, który sporządza akt urodzenia, sam występuje o numer PESEL i melduje dziecko pod adresem, który wskażesz przy zgłoszeniu urodzenia.
- Przy zgłoszeniu urodzenia wskaż adres, pod którym dziecko ma być zameldowane — musi to być miejsce pobytu stałego albo czasowego rodziców albo tego z rodziców, u którego dziecko faktycznie mieszka.
- Razem z odpisem aktu urodzenia dostaniesz powiadomienie o nadaniu numeru PESEL i zaświadczenie o zameldowaniu (jeśli dziecko zostało zameldowane).
- Numer PESEL dziecka będzie Ci potrzebny m.in. do zgłoszenia dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego. Od niego zależy też konto dziecka w Internetowym Koncie Pacjenta.
- Jeśli urząd nie zameldował dziecka, możesz zameldować je sam w urzędzie gminy (z potwierdzeniem pobytu od właściciela lokalu) albo w usłudze online — jako rodzic, którego numer PESEL jest wpisany przy danych dziecka.
Uznajcie ojcostwo w Urzędzie Stanu Cywilnego jeszcze przed porodem
Jeśli nie jesteście małżeństwem, tata nie jest prawnie ojcem dziecka, dopóki nie uzna ojcostwa. Gdy zrobicie to przed porodem, jego dane od razu trafią do aktu urodzenia, a każde z Was będzie mogło zgłosić urodzenie.
Zalecany termin: 4 tygodnie przed terminem porodu.
- Ustalcie nazwisko dziecka — może to być nazwisko jednego z Was albo połączenie nazwiska mamy z nazwiskiem taty. Jeśli się nie porozumiecie, dziecko dostanie nazwisko mamy z dołączonym nazwiskiem taty. Jeśli macie już wspólne dziecko, to nowe dostanie takie samo nazwisko jak ono.
- Umówcie wizytę w dowolnym Urzędzie Stanu Cywilnego — nie musi to być urząd w miejscu zamieszkania ani w miejscu porodu.
- Uznanie ojcostwa w urzędzie jest bezpłatne.
- Idźcie razem. Tata oświadcza, że jest ojcem dziecka, a mama potwierdza to od razu. Mama może potwierdzić także później, ale najpóźniej w ciągu 3 miesięcy od oświadczenia taty — inaczej uznanie nie dojdzie do skutku.
- Weźcie dowody osobiste. Zapytaj w urzędzie, czy potrzebny jest dokument potwierdzający ciążę (np. karta ciąży).
- Złóżcie wspólne oświadczenie o nazwisku dziecka razem z oświadczeniami o uznaniu ojcostwa.
- Jeśli nie zdążycie przed porodem, możecie uznać ojcostwo w Urzędzie Stanu Cywilnego przy zgłoszeniu urodzenia albo później — wtedy dane taty zostaną dopisane do aktu.
- Jeśli mama jest żoną innego mężczyzny (nie dotyczy dziecka urodzonego po upływie 300 dni od orzeczenia separacji) albo poród nastąpi przed upływem 300 dni od rozwodu, unieważnienia małżeństwa albo śmierci jej męża, uznanie ojcostwa nie jest możliwe bez wcześniejszego zaprzeczenia ojcostwa w sądzie — zapytaj w Urzędzie Stanu Cywilnego.
- Jeśli któreś z Was nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych (np. ma 16–17 lat), oświadczenie składa się przed sądem opiekuńczym, a nie w urzędzie.
Zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego
Wybierz opis odpowiadający sytuacji rodzica, który zgłasza dziecko, i sprawdź dokumenty oraz właściwą instytucję.
Poproś pracodawcę o zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego
Jako pracownik musisz w ciągu 7 dni poinformować pracodawcę o nowym członku rodziny, a pracodawca zgłosi dziecko do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS. Wystarczy, że zrobi to jedno z Was.
Termin z przepisu: 7 dni od urodzenia dziecka.
- Ustalcie, które z Was zgłasza dziecko — wystarczy jedno zgłoszenie.
- Najpierw zgłoś urodzenie w Urzędzie Stanu Cywilnego. Formularz zgłoszenia członka rodziny (ZUS ZCNA) wymaga numeru PESEL dziecka, a dziecko dostaje go dopiero po rejestracji urodzenia.
- Jeśli po 7 dniach dziecko nie ma jeszcze numeru PESEL, poinformuj pracodawcę o narodzinach w tym terminie i przekaż PESEL, gdy go dostaniesz.
- Przekaż pracodawcy (zwykle działowi kadr) pisemną informację o dziecku — imię, nazwisko i numer PESEL oraz to, że jest Twoim dzieckiem.
- Pracodawca w ciągu 7 dni od otrzymania informacji wysyła do ZUS formularz ZUS ZCNA. Możesz poprosić o potwierdzenie, że to zrobił.
- Jeśli zmienisz pracę, poinformuj nowego pracodawcę o dziecku — zgłoszenie u poprzedniego pracodawcy wygasa razem z Twoim ubezpieczeniem.
- Jeśli Twoja umowa na czas określony skończyła się w dniu porodu, pracodawca nie zgłosi już dziecka. Prawo do świadczeń razem z rodziną masz w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego z ZUS. Zapytaj ZUS (infolinia albo placówka), jak zgłosić dziecko jako członka rodziny, albo poproś o to drugiego rodzica, jeśli jest ubezpieczony.
Poproś zleceniodawcę o zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego
Na umowie zlecenia masz ubezpieczenie zdrowotne, więc w ciągu 7 dni musisz poinformować zleceniodawcę o nowym członku rodziny. To zleceniodawca zgłasza dziecko do ZUS. Wystarczy, że zrobi to jedno z Was.
Termin z przepisu: 7 dni od urodzenia dziecka.
- Ustalcie, które z Was zgłasza dziecko — wystarczy jedno zgłoszenie. Jeśli drugie z rodziców pracuje na umowie o pracę, możecie zgłosić dziecko przez jego pracodawcę.
- Najpierw zgłoś urodzenie w Urzędzie Stanu Cywilnego. Formularz zgłoszenia członka rodziny (ZUS ZCNA) wymaga numeru PESEL dziecka.
- Przekaż zleceniodawcy informację o dziecku — imię, nazwisko, datę urodzenia i numer PESEL.
- Zleceniodawca w ciągu 7 dni od otrzymania informacji wysyła do ZUS formularz ZUS ZCNA.
- Gdy umowa zlecenia się skończy, dziecko zostanie wyrejestrowane razem z Tobą — przy nowej umowie poinformuj nowego zleceniodawcę o dziecku.
Zgłoś dziecko do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS (formularz ZUS ZCNA)
Prowadząc działalność, sam jesteś płatnikiem składek, więc dziecko do ubezpieczenia zdrowotnego zgłaszasz samodzielnie — w ciągu 7 dni, na formularzu ZUS ZCNA. Wystarczy, że zrobi to jedno z Was.
Termin z przepisu: 7 dni od urodzenia dziecka.
- Ustalcie, które z Was zgłasza dziecko — wystarczy jedno zgłoszenie. Jeśli drugie z rodziców pracuje na umowie o pracę albo zleceniu, możecie zgłosić dziecko przez jego pracodawcę lub zleceniodawcę.
- Najpierw zgłoś urodzenie w Urzędzie Stanu Cywilnego. Formularz ZUS ZCNA wymaga numeru PESEL dziecka.
- Wypełnij formularz ZUS ZCNA w aplikacji ePłatnik na eZUS (PUE ZUS) i podpisz go profilem zaufanym albo podpisem kwalifikowanym — albo wyślij go programem Płatnik.
- Jeśli nie masz konta w eZUS, złóż podpisany formularz w dowolnej placówce ZUS (także w urzędomacie) albo wyślij go pocztą.
- Datę uzyskania uprawnień do ubezpieczenia (pole 02) wpisz zgodnie z poradnikiem ZUS do formularza — w razie wątpliwości zapytaj w ZUS.
- Jeśli zawiesisz działalność, Twoje ubezpieczenie zdrowotne z niej wygasa — razem z ubezpieczeniem dziecka zgłoszonego przez Ciebie. Wtedy zgłoście dziecko przez drugie z rodziców, jeśli jest ubezpieczone.
Poproś urząd pracy o zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego
Jako osoba zarejestrowana jako bezrobotna masz ubezpieczenie zdrowotne przez powiatowy urząd pracy. W ciągu 7 dni poinformuj urząd o dziecku — urząd zgłosi je do ubezpieczenia. Wystarczy, że zrobi to jedno z Was.
Termin z przepisu: 7 dni od urodzenia dziecka.
- Ustalcie, które z Was zgłasza dziecko — wystarczy jedno zgłoszenie. Jeśli drugie z rodziców pracuje albo prowadzi działalność, możecie zgłosić dziecko przez jego pracodawcę lub samodzielnie w ZUS.
- Najpierw zgłoś urodzenie w Urzędzie Stanu Cywilnego, żeby dziecko miało numer PESEL.
- Złóż w powiatowym urzędzie pracy, w którym jesteś zarejestrowany, wniosek o zgłoszenie członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego (formularz znajdziesz na stronie swojego urzędu) — osobiście albo elektronicznie, jeśli urząd na to pozwala.
- Gdy wyrejestrujesz się z urzędu pracy (np. podejmiesz pracę), zgłoszenie dziecka przez urząd wygasa — zgłoś je ponownie przez nowego płatnika składek.
Dziecko ma prawo do leczenia w NFZ, nawet gdy nie masz ubezpieczenia
Dziecko z polskim obywatelstwem do 18. urodzin ma prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ niezależnie od tego, czy rodzice są ubezpieczeni. Jeśli drugie z Was ma ubezpieczenie zdrowotne, powinno zgłosić dziecko w ciągu 7 dni.
- Jeśli drugie z rodziców pracuje, ma umowę zlecenia, prowadzi działalność albo jest zarejestrowane w urzędzie pracy, to ono zgłasza dziecko do ubezpieczenia zdrowotnego (zobacz jego wariant tego kroku).
- Jeśli żadne z Was nie ma ubezpieczenia zdrowotnego, dziecko może zgłosić do ubezpieczenia ubezpieczony dziadek albo babcia (przez swojego płatnika składek). Gdy to niemożliwe, dziecko przed rozpoczęciem obowiązku szkolnego zgłasza ośrodek pomocy społecznej — zapytaj w swoim ośrodku. Bez zgłoszenia nie musisz niczego robić, bo leczenie dziecka i tak sfinansuje budżet państwa.
- Jeśli jesteś studentem i to uczelnia zgłosiła Cię do ubezpieczenia zdrowotnego, poinformuj uczelnię o dziecku w ciągu 7 dni od porodu.
- Jeśli w przychodni system NFZ (eWUŚ) nie potwierdzi prawa dziecka do leczenia, możesz złożyć pisemne oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń.
- Gdy w przychodni albo szpitalu ktoś odmówi leczenia dziecka z powodu braku ubezpieczenia, możesz zwrócić się o pomoc do Rzecznika Praw Pacjenta.
Dowód osobisty, paszport i dostęp do IKP dziecka
Zobacz, w jakich sytuacjach przydadzą się poszczególne dokumenty i jak przygotować się do ich uzyskania.
Wyrób dziecku dowód osobisty, jeśli planujecie podróż po UE
Dziecko podróżujące po krajach Unii Europejskiej potrzebuje własnego dowodu osobistego albo paszportu. Dowód dla dziecka jest bezpłatny i ważny 5 lat. Na wydanie trzeba poczekać do 30 dni, więc złóż wniosek z wyprzedzeniem przed wyjazdem.
- Najpierw zgłoś urodzenie — wniosek najprościej złożyć, gdy dziecko ma już numer PESEL. Bez numeru PESEL wniosek przez internet składa się jako pismo ogólne.
- Zrób dziecku kolorowe zdjęcie do dowodu — przy wniosku przez internet w formie elektronicznej, w urzędzie na papierze fotograficznym 35 × 45 mm.
- Złóż wniosek przez internet (gov.pl albo aplikacja mObywatel — potrzebujesz profilu zaufanego lub e-dowodu i skrzynki do e-Doręczeń) albo w dowolnym urzędzie gminy.
- Dziecko, które nie ma 5 lat, nie musi być obecne ani przy składaniu wniosku, ani przy odbiorze dowodu.
- Odbierz dowód w urzędzie, w którym złożono wniosek (przy wniosku przez internet — w urzędzie wybranym we wniosku). Może to zrobić każde z rodziców, także to, które nie składało wniosku. Weź swój dowód osobisty albo paszport.
Wyrób dziecku paszport, jeśli planujecie podróż poza UE
Na wyjazd poza Unię Europejską dziecko musi mieć własny paszport. Dla dziecka do 12 lat kosztuje 30 zł i jest ważny 5 lat. Paszport wydaje się w około miesiąc i potrzebna jest zgoda obojga rodziców.
- Najpierw zgłoś urodzenie dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego.
- Zrób dziecku aktualne, kolorowe zdjęcie do paszportu (nie starsze niż 6 miesięcy).
- Zapłać za paszport — sposób płatności sprawdź na stronie wybranego punktu paszportowego.
- Złóż wniosek przez internet (potrzebujesz profilu zaufanego, e-dowodu z podpisem osobistym albo podpisu kwalifikowanego i skrzynki do e-Doręczeń) albo w dowolnym punkcie paszportowym. Dziecko, które nie ma 5 lat, nie musi być obecne.
- Drugi rodzic musi wyrazić zgodę na paszport — w urzędzie, przez usługę „Wyraź zgodę na wydanie paszportu” na gov.pl albo na piśmie z podpisem poświadczonym notarialnie. Może to zrobić także po złożeniu wniosku, ale bez zgody paszport nie zostanie wydany.
- Odbierz paszport w punkcie paszportowym wskazanym we wniosku. Weź swój dowód osobisty albo paszport.
- Jeśli dziecko ma Kartę Dużej Rodziny, opłata wynosi 15 zł.
Sprawdź konto dziecka w IKP i daj dostęp drugiemu rodzicowi
Na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) dziecka zobaczysz jego e-recepty, e-skierowania i historię leczenia. Dostęp dostaje automatycznie tylko ten z rodziców, który sam albo przez pracodawcę zgłosił dziecko do ubezpieczenia — drugiemu rodzicowi trzeba go nadać.
- Zaloguj się na swoje Internetowe Konto Pacjenta (profilem zaufanym, e-dowodem albo przez bank) albo do aplikacji mojeIKP.
- Wejdź w „Upoważnienia” → „Konta Twoich dzieci”. Konto dziecka może pojawić się do 21 dni po zgłoszeniu go do ubezpieczenia.
- Jeśli chcesz, by drugi rodzic też miał dostęp, kliknij „Lista opiekunów” na kafelku dziecka, wpisz nazwisko i PESEL drugiego rodzica i zatwierdź. Drugi rodzic musi korzystać z własnego IKP.
- Jeśli mimo zgłoszenia do ubezpieczenia nie widzisz konta dziecka, napisz do oddziału wojewódzkiego NFZ.
- Jeśli nikt z Was nie zgłosił dziecka do ubezpieczenia (albo zgłosił je dziadek lub ośrodek pomocy społecznej), nie zobaczysz jego konta automatycznie — zapytaj w oddziale wojewódzkim NFZ.
- Pamiętaj, że po zmianie pracy dziecko musi zgłosić do ubezpieczenia nowy pracodawca — inaczej możesz stracić dostęp do jego konta.
Narzędzia do załatwiania spraw online
Sprawdź informacje o profilu zaufanym, e-Doręczeniach i koncie eZUS. Wybierz narzędzia potrzebne do konkretnej sprawy.
Załóż profil zaufany i aktywuj aplikację mObywatel
Profil zaufany to bezpłatny login do urzędowych serwisów (ZUS, Emp@tia, gov.pl) i podpis elektroniczny. Bez niego (albo bez e-dowodu lub podpisu kwalifikowanego) nie zgłosisz urodzenia przez gov.pl ani nie złożysz przez internet wniosku o becikowe. Załatw to przed porodem, póki masz czas.
Zalecany termin: 4 tygodnie przed terminem porodu.
- Sprawdź, czy masz już profil zaufany — jest ważny 3 lata od potwierdzenia i można go przedłużyć online.
- Załóż profil zaufany na stronie pz.gov.pl, wybierając jeden ze sposobów — przez bank (jeśli Twój bank jest na liście), e-dowodem z telefonem z NFC, w rozmowie wideo z urzędnikiem albo podpisem kwalifikowanym.
- Jeśli wolisz załatwić to osobiście, złóż wniosek online i potwierdź go w dowolnym punkcie potwierdzającym z dokumentem tożsamości.
- Zainstaluj aplikację mObywatel i aktywuj ją e-dowodem (inne sposoby aktywacji pokaże sama aplikacja). W aplikacji zgłosisz urodzenie dziecka.
- Niech każde z Was założy własny profil — przyda się do Waszych osobnych wniosków (np. w ZUS).
- Profilem zaufanym (albo podpisem kwalifikowanym) zalogujesz się też do portalu Emp@tia, przez który złożysz online wniosek o becikowe.
Załóż bezpłatny adres do e-Doręczeń
Od 1 stycznia 2026 r. zgłoszenie urodzenia przez internet, a także wniosek o dowód osobisty i o paszport dziecka złożony przez internet, wymaga skrzynki do e-Doręczeń — na nią urząd wyśle potwierdzenie, pytania i dokumenty. Załóż ją przed porodem, bo po złożeniu wniosku trzeba jeszcze poczekać na utworzenie adresu i aktywować skrzynkę.
Zalecany termin: 4 tygodnie przed terminem porodu.
- Wejdź na stronę gov.pl „Uzyskaj adres do e-Doręczeń u publicznego dostawcy usługi” i kliknij „Złóż wniosek”.
- Zaloguj się profilem zaufanym, e-dowodem, przez bank albo aplikacją mObywatel.
- Podaj adres e-mail i adres do korespondencji, sprawdź wniosek i podpisz go elektronicznie.
- Gdy dostaniesz e-mail o utworzeniu adresu, zaloguj się do mObywatel.gov.pl, wejdź w „Twoje skrzynki” i kliknij „Aktywuj skrzynkę”.
- Wystarczy, że skrzynkę ma rodzic, który będzie zgłaszał urodzenie albo składał wniosek o dowód lub paszport dziecka przez internet. Jeśli wolicie załatwić to osobiście w urzędzie, skrzynka nie jest potrzebna.
Załóż konto w eZUS (PUE ZUS)
eZUS to Twoje konto w ZUS. Przez nie złożysz wniosek o 800+ i dostaniesz informację o przyznaniu świadczenia, a ewentualną decyzję odmowną ZUS doręcza wyłącznie na konto w eZUS. Konto założysz w kilku prostych krokach.
Zalecany termin: 4 tygodnie przed terminem porodu.
- Wejdź na zus.pl i w nagłówku strony kliknij „Zarejestruj w eZUS”.
- Wybierz potwierdzenie tożsamości przez login.gov.pl (profil zaufany, bankowość, aplikacja mObywatel, e-dowód) — wtedy Twoje dane uzupełnią się same.
- Jeśli nie masz żadnej z tych metod, wybierz e-wizytę (wideorozmowa z pracownikiem ZUS) albo wizytę w placówce ZUS.
- Podaj e-mail albo numer telefonu do logowania i ustal hasło (co najmniej 12 znaków, małe i duże litery, cyfry i znaki specjalne).
- Wpisz kod weryfikacyjny, który dostaniesz e-mailem albo SMS-em.
- Jeśli prowadzisz działalność, przy rejestracji zaznacz, że jesteś płatnikiem składek i podaj NIP.