Przejdź do treści
zdążymy

Urlopy i zasiłki10 min czytania

Świadczenie rodzicielskie i sprawy w urzędzie pracy po porodzie

Sprawdź informacje o świadczeniu rodzicielskim oraz sprawach dotyczących osób zarejestrowanych w urzędzie pracy. Wybierz kroki odpowiadające swojej sytuacji i porównaj warunki opisanych świadczeń.

Świadczenie rodzicielskie – wybierz swoją sytuację

Wybierz właściwy opis i sprawdź warunki wniosku. Samego statusu zawodowego nie traktuj jako potwierdzenia prawa do świadczenia.

  1. Nie pracujesz? Złóż wniosek o świadczenie rodzicielskie

    Jeśli nie dostaniesz zasiłku macierzyńskiego, przez rok po porodzie możesz dostawać z gminy świadczenie rodzicielskie (tzw. kosiniakowe) w wysokości 1000 zł miesięcznie, niezależnie od dochodu. Złóż wniosek w ciągu 3 miesięcy od porodu, a dostaniesz pieniądze od miesiąca urodzenia dziecka.

    Termin z przepisu: 3 miesiące od urodzenia dziecka.

    1. Najpierw zgłoś urodzenie dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego — we wniosku podajesz numer PESEL dziecka.
    2. Przygotuj numery PESEL (swój i dziecka), adres e-mail i numer konta bankowego, na które gmina ma przelewać pieniądze.
    3. Złóż wniosek przez internet w portalu Emp@tia (logujesz się profilem zaufanym albo podpisem kwalifikowanym) albo na papierze w urzędzie gminy lub miasta, ośrodku pomocy społecznej albo centrum świadczeń właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania.
    4. Jeśli dziecko po porodzie przebywało w szpitalu, możesz od razu wypełnić część wniosku o wydłużenie świadczenia i dołączyć zaświadczenie ze szpitala.
    5. Jeśli w dniu porodu pobierasz zasiłek dla bezrobotnych (albo skończył się nie dawniej niż 30 dni wcześniej), świadczenie dostaniesz tylko jako dopłatę do zasiłku — zobacz krok o przedłużeniu zasiłku dla bezrobotnych po porodzie.
    6. Poczekaj na decyzję — urząd ma na nią miesiąc, a w sprawach skomplikowanych dwa miesiące. Na odmowę możesz się odwołać w ciągu 14 dni.
    7. Świadczenia nie dostaniesz, jeśli na to samo dziecko masz już np. świadczenie pielęgnacyjne albo dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urlopu wychowawczego, ani gdy dziecko jest w pieczy zastępczej. W trakcie pobierania świadczenia niezwłocznie powiadom urząd o zmianach, np. gdy podejmiesz pracę, która nie pozwala Ci osobiście opiekować się dzieckiem, albo gdy drugie z rodziców zacznie dostawać zasiłek macierzyński na to dziecko. Pieniądze wypłacone mimo braku prawa trzeba będzie zwrócić.

    Szczegóły, dokumenty i źródła

  2. Zlecenie bez chorobowego? Złóż wniosek o świadczenie rodzicielskie

    Na umowie zlecenia bez dobrowolnej składki chorobowej (albo gdy umowa skończyła się przed porodem i nie masz już ubezpieczenia) nie dostaniesz zasiłku macierzyńskiego z ZUS. Zamiast niego przez rok po porodzie możesz dostawać z gminy świadczenie rodzicielskie (tzw. kosiniakowe) w wysokości 1000 zł miesięcznie, niezależnie od dochodu. Złóż wniosek w ciągu 3 miesięcy od porodu.

    Termin z przepisu: 3 miesiące od urodzenia dziecka.

    1. Najpierw zgłoś urodzenie dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego — we wniosku podajesz numer PESEL dziecka.
    2. Przygotuj numery PESEL (swój i dziecka), adres e-mail i numer konta bankowego.
    3. Złóż wniosek przez internet w portalu Emp@tia (logujesz się profilem zaufanym albo podpisem kwalifikowanym) albo na papierze w urzędzie gminy lub miasta, ośrodku pomocy społecznej albo centrum świadczeń właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania.
    4. Możesz dalej wykonywać zlecenie, jeśli praca nie przeszkadza Ci osobiście opiekować się dzieckiem. Jeśli praca uniemożliwi tę opiekę, świadczenie nie przysługuje — powiadom wtedy urząd.
    5. Jeśli dziecko po porodzie przebywało w szpitalu, możesz od razu wypełnić część wniosku o wydłużenie świadczenia i dołączyć zaświadczenie ze szpitala.
    6. Poczekaj na decyzję (miesiąc, w sprawach skomplikowanych dwa miesiące). Na odmowę możesz się odwołać w ciągu 14 dni.
    7. Niezwłocznie powiadom urząd o zmianach, np. gdy drugie z rodziców zacznie dostawać zasiłek macierzyński na to dziecko. Pieniądze wypłacone mimo braku prawa trzeba zwrócić.

    Szczegóły, dokumenty i źródła

  3. Firma bez chorobowego? Złóż wniosek o świadczenie rodzicielskie

    Jeśli prowadzisz działalność bez dobrowolnej składki chorobowej, nie dostaniesz zasiłku macierzyńskiego z ZUS. Zamiast niego przez rok po porodzie możesz dostawać z gminy świadczenie rodzicielskie (tzw. kosiniakowe) w wysokości 1000 zł miesięcznie, niezależnie od dochodu. Złóż wniosek w ciągu 3 miesięcy od porodu.

    Termin z przepisu: 3 miesiące od urodzenia dziecka.

    1. Najpierw zgłoś urodzenie dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego — we wniosku podajesz numer PESEL dziecka.
    2. Przygotuj numery PESEL (swój i dziecka), adres e-mail i numer konta bankowego.
    3. Złóż wniosek przez internet w portalu Emp@tia (logujesz się profilem zaufanym albo podpisem kwalifikowanym) albo na papierze w urzędzie gminy lub miasta, ośrodku pomocy społecznej albo centrum świadczeń właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania.
    4. Możesz dalej prowadzić działalność, jeśli praca nie przeszkadza Ci osobiście opiekować się dzieckiem. Jeśli praca uniemożliwi tę opiekę, świadczenie nie przysługuje — powiadom wtedy urząd.
    5. Jeśli dziecko po porodzie przebywało w szpitalu, możesz od razu wypełnić część wniosku o wydłużenie świadczenia i dołączyć zaświadczenie ze szpitala.
    6. Poczekaj na decyzję (miesiąc, w sprawach skomplikowanych dwa miesiące). Na odmowę możesz się odwołać w ciągu 14 dni.
    7. Niezwłocznie powiadom urząd o zmianach, np. gdy drugie z rodziców zacznie dostawać zasiłek macierzyński na to dziecko. Pieniądze wypłacone mimo braku prawa trzeba zwrócić.

    Szczegóły, dokumenty i źródła

  4. Tata może przejąć świadczenie rodzicielskie po 14 tygodniach od porodu

    Świadczenie rodzicielskie (1000 zł miesięcznie) przysługuje najpierw mamie. Tata może je dostać za resztę okresu, jeśli mama zrezygnuje ze swojego świadczenia albo zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni od porodu, a także po śmierci mamy lub gdy porzuci ona dziecko.

    1. Ustalcie, od kiedy tata przejmuje opiekę nad dzieckiem. Mama musi wykorzystać swoje świadczenie rodzicielskie albo zasiłek macierzyński przez co najmniej 14 tygodni od porodu i złożyć wniosek o skrócenie jego pobierania.
    2. Tata składa własny wniosek o świadczenie rodzicielskie w gminie właściwej dla swojego miejsca zamieszkania — przez Emp@tię albo w urzędzie. Najlepiej zrobić to w tym samym miesiącu, w którym mama kończy pobieranie swojego świadczenia lub zasiłku. Tata ma na wniosek 3 miesiące od dnia, w którym mama skróciła pobieranie świadczenia (albo od jej śmierci lub porzucenia dziecka). Po tym terminie świadczenie przysługuje dopiero od miesiąca złożenia wniosku.
    3. Rodzice nie mogą pobierać świadczenia jednocześnie na to samo dziecko. Tata dostaje je tylko za okres, który zostanie z 52 tygodni od porodu (przy jednym dziecku).
    4. Po śmierci mamy albo gdy porzuci dziecko, tata może złożyć wniosek od razu — 14 tygodni wtedy nie obowiązuje. Tata nie może w tym czasie pracować tak, żeby praca uniemożliwiała mu osobistą opiekę nad dzieckiem.
    5. Jeśli tata ma dobrowolne ubezpieczenie chorobowe albo umowę o pracę, sprawdź raczej jego prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego.
    6. Jeśli nie jesteście małżeństwem, tata musi być prawnie ojcem dziecka, czyli uznać ojcostwo.

    Szczegóły, dokumenty i źródła

  5. Złóż wniosek o dłuższe świadczenie rodzicielskie, gdy dziecko było w szpitalu

    Jeśli dziecko urodziło się przedwcześnie albo po porodzie przebywało w szpitalu, świadczenie rodzicielskie może trwać dłużej — o tydzień za każdy tydzień pobytu w szpitalu, maksymalnie o 8 albo 15 tygodni. Wydłużenie dostaniesz tylko na wniosek.

    Termin z przepisu: koniec miesiąca, w którym mija 391 dni od urodzenia dziecka.

    1. Poproś szpital o zaświadczenie o okresie pobytu dziecka w szpitalu i o tym, w którym tygodniu ciąży się urodziło (wzór jest na stronie gov.pl o świadczeniu rodzicielskim).
    2. Wypełnij część wniosku „Ustalenie prawa do wydłużenia okresu przysługiwania świadczenia rodzicielskiego” — od razu we wniosku o świadczenie albo później, osobno.
    3. Złóż wniosek najpóźniej do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym kończy się podstawowy okres świadczenia (52 tygodnie od porodu przy jednym dziecku).
    4. Liczy się pobyt w szpitalu do 8. tygodnia po porodzie (do 15. tygodnia, gdy dziecko urodziło się przed 28. tygodniem ciąży albo ważyło nie więcej niż 1000 g). Dni pobytu się sumuje, a niepełny tydzień zaokrągla w górę.
    5. Przy dziecku urodzonym po 37. tygodniu ciąży liczy się tylko pobyt w szpitalu przez co najmniej 2 kolejne dni, z których pierwszy przypada między 5. a 28. dniem po porodzie.

    Szczegóły, dokumenty i źródła

Ubezpieczenie zdrowotne przy świadczeniu rodzicielskim

Sprawdź osobno informacje o ubezpieczeniu zdrowotnym i formalnościach, które mogą Cię dotyczyć.

  1. Świadczenie rodzicielskie nie daje ubezpieczenia zdrowotnego ani emerytalnego

    Gmina wypłaca świadczenie rodzicielskie (1000 zł), ale nie zgłasza Cię z tego powodu do ubezpieczenia zdrowotnego i nie płaci za Ciebie składek na emeryturę. W ciąży, przy porodzie i w połogu leczy Cię NFZ i tak, ale później potrzebujesz ubezpieczenia z innego źródła.

    1. Pobieranie świadczenia rodzicielskiego samo w sobie nie daje Ci prawa do bezpłatnego leczenia w NFZ. Inaczej jest z zasiłkiem macierzyńskim z ZUS i zasiłkiem dla bezrobotnych — w ich czasie płacone są składki.
    2. W ciąży, przy porodzie i w połogu masz prawo do leczenia w NFZ nawet bez ubezpieczenia, jeśli masz polskie obywatelstwo i mieszkasz w Polsce.
    3. Po połogu zadbaj o ubezpieczenie z innego źródła. Najczęstsze możliwości to zgłoszenie przez męża jako członka rodziny (u jego pracodawcy albo w ZUS, jeśli prowadzi firmę), rejestracja w urzędzie pracy jako bezrobotna (wtedy ubezpieczenie masz z urzędu, pilnuj tylko kontaktu co 90 dni), zgłoszenie przez rodzica jako członka rodziny, jeśli uczysz się albo studiujesz i nie masz 26 lat, albo umowa o dobrowolne ubezpieczenie w oddziale NFZ (płatna).
    4. Dziecko ma prawo do leczenia w NFZ niezależnie od Twojego ubezpieczenia — zobacz krok o zgłoszeniu dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego.
    5. Okres pobierania świadczenia rodzicielskiego nie zwiększa Twojego kapitału na emeryturę, bo nikt nie płaci za Ciebie składek emerytalnych.
    6. Nie myl świadczenia rodzicielskiego (1000 zł przez rok po porodzie) z rodzicielskim świadczeniem uzupełniającym („Mama 4+”) — ono daje ubezpieczenie zdrowotne.

    Szczegóły, dokumenty i źródła

Status i świadczenia w urzędzie pracy

Przejdź do opisów dotyczących ciąży, porodu i kontaktu z urzędem pracy.

  1. Status bezrobotnego w ciąży i po porodzie — kontakt z urzędem co 90 dni

    Jeśli jesteś zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny, po porodzie urząd nie może odebrać Ci statusu z tego powodu, że opiekujesz się dzieckiem i nie jesteś gotowy do pracy. Nadal jednak musisz kontaktować się z urzędem co najmniej raz na 90 dni — inaczej stracisz status na 90 dni, a z nim ubezpieczenie zdrowotne z urzędu i zasiłek.

    1. Zapisz datę ostatniego kontaktu z urzędem pracy i odezwij się przed upływem 90 dni — także w ciąży i w czasie opieki nad dzieckiem. Kontakt może być osobisty, online albo telefoniczny — formę ustalasz z pracownikiem urzędu.
    2. Po porodzie urząd nie odbierze Ci statusu z powodu braku gotowości do pracy przez okres, przez który pracownikowi przysługiwałby zasiłek macierzyński (za urlop macierzyński, rodzicielski i ojcowski). Dotyczy to mamy i taty.
    3. Status bezrobotnego trwa najwyżej 3 lata od rejestracji. Mamie, która urodzi dziecko w tym czasie, ten okres wydłuża się o okres zasiłku macierzyńskiego.
    4. W ciągu 7 dni zawiadom urząd, jeśli podejmiesz pracę, umowę zlecenia albo inną pracę zarobkową lub złożysz w CEIDG wniosek o wpis firmy z informacją o podjęciu działalności.
    5. Jeśli stracisz status, ubezpieczenie zdrowotne z urzędu wygaśnie po 30 dniach — zadbaj wtedy o inne ubezpieczenie dla siebie i dziecka.

    Szczegóły, dokumenty i źródła

  2. Zawiadom urząd pracy o zwolnieniu lekarskim w ciąży

    Jeśli jesteś zarejestrowana jako bezrobotna i lekarz wystawi Ci zwolnienie lekarskie (L4), musisz zawiadomić urząd pracy w ciągu 2 dni i dostarczyć zwolnienie w ciągu 7 dni. Jeśli nie dostarczysz zwolnienia w terminie, stracisz status bezrobotnej od pierwszego dnia zwolnienia, a z nim zasiłek dla bezrobotnych i ubezpieczenie zdrowotne z urzędu.

    1. Powiedz lekarzowi, że jesteś zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna.
    2. W ciągu 2 dni od wystawienia zwolnienia zawiadom swój powiatowy urząd pracy, że jesteś niezdolna do pracy (np. telefonicznie albo mailem — zapytaj urząd, jaka forma mu wystarcza).
    3. W ciągu 7 dni od otrzymania dostarcz do urzędu zwolnienie — wydruk zwolnienia albo zwolnienie papierowe. Możesz je wysłać pocztą albo przekazać przez inną osobę. Jeśli dostałaś tylko zwolnienie elektroniczne, zapytaj urząd, czy je widzi, a jeśli nie — poproś lekarza o wydruk.
    4. Rób tak przy każdym kolejnym zwolnieniu. Gdy spóźnienie ma ważny powód, poproś urząd o zgodę na późniejsze dostarczenie zwolnienia.
    5. Jeśli masz prawo do zasiłku dla bezrobotnych, w czasie zwolnienia nadal go dostajesz.
    6. W ciąży urząd nie może odebrać Ci statusu z tego powodu, że zwolnienie związane z ciążą trwa nieprzerwanie 180 dni (inne osoby bezrobotne tracą wtedy status).

    Szczegóły, dokumenty i źródła

  3. Zgłoś poród w urzędzie pracy, żeby przedłużyć zasiłek dla bezrobotnych

    Jeśli urodzisz dziecko, gdy pobierasz zasiłek dla bezrobotnych albo w ciągu 30 dni po jego zakończeniu, zasiłek przedłuża się o tyle, ile trwałby zasiłek macierzyński. Daj znać urzędowi pracy o porodzie, żeby wypłata nie skończyła się w pierwotnym terminie. Świadczenie rodzicielskie z gminy (1000 zł) dostaniesz w tym czasie tylko jako dopłatę do zasiłku — a ponieważ zasiłek jest wyższy, zwykle nic z gminy nie dostaniesz.

    Zalecany termin: 14 dni od urodzenia dziecka.

    1. Sprawdź, czy dotyczy Cię przedłużenie — tak, jeśli w dniu porodu pobierasz zasiłek dla bezrobotnych albo od końca jego wypłaty minęło nie więcej niż 30 dni. Sam status bezrobotnej bez prawa do zasiłku nie daje żadnych pieniędzy z urzędu pracy.
    2. Po zarejestrowaniu urodzenia dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego poinformuj swój powiatowy urząd pracy o porodzie i zapytaj, jaki dokument potwierdzający urodzenie mu wystarczy (np. odpis aktu urodzenia).
    3. Przedłużenie trwa tyle, ile trwałby zasiłek macierzyński (u jednego dziecka zwykle około roku) — dokładny okres i datę końca wypłaty ustali urząd pracy. Poproś o tę datę.
    4. Przez cały czas zachowaj kontakt z urzędem co najmniej raz na 90 dni — jeśli stracisz status bezrobotnej, stracisz też zasiłek.
    5. Świadczenie rodzicielskie (1000 zł z gminy) w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych jest wypłacane tylko jako różnica między 1000 zł a zasiłkiem po podatku. Zasiłek jest wyższy, więc ta różnica zwykle wynosi zero. Mimo to możesz złożyć wniosek o świadczenie rodzicielskie w ciągu 3 miesięcy od porodu — gmina sama oceni, czy i za jaki okres coś Ci się należy, a nie stracisz pieniędzy, gdyby zasiłek skończył się wcześniej.
    6. Jeśli w czasie porodu nie masz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, złóż wniosek o świadczenie rodzicielskie na zwykłych zasadach (osobny krok).

    Szczegóły, dokumenty i źródła