Opieka zdrowotna7 min czytania
Pierwszy rok dziecka: wizyty, szczepienia i bilanse
Zobacz informacje o organizacji opieki po porodzie: badaniach w szpitalu, wizytach patronażowych, wyborze POZ, szczepieniach i bilansach. Opisy kroków pomogą przygotować pytania do personelu medycznego.
Plan w Zdążymy nie jest indywidualnym planem leczenia ani szczepień. Terminy i zakres opieki uzgodnij z personelem medycznym opiekującym się dzieckiem.
Wizyty, szczepienia i bilanse miesiąc po miesiącu
Kiedy w pierwszym roku wypadają wizyty, szczepienia i bilanse opisane niżej. Miesiąc w tabeli prowadzi do opisu, co zwykle dzieje się wtedy z dzieckiem.
Opieka nad noworodkiem w szpitalu
Sprawdź informacje o badaniach i szczepieniach opisanych w krokach dotyczących pobytu po porodzie.
Badania przesiewowe noworodka w szpitalu
Na oddziale położniczym dziecko ma bezpłatnie test pulsoksymetryczny, przesiewowe badanie słuchu, ocenę wędzidełka i ssania oraz pobranie kropli krwi na bibułę (badanie przesiewowe w kierunku chorób wrodzonych). W ciągu pierwszych 12 godzin lekarz bada dziecko w obecności mamy albo taty. Wyniki i informacje o badaniach dostajesz w dokumentacji przy wypisie.
- Zabiegi i badania u zdrowego noworodka wykonuje się po poinformowaniu mamy i za jej zgodą, w jej obecności, jeśli stan zdrowia na to pozwala.
- W dniu wypisu odbierz zewnętrzną dokumentację medyczną dziecka — zawiera m.in. informacje o badaniach przesiewowych i szczepieniach.
- Pokaż tę dokumentację położnej POZ na pierwszej wizycie patronażowej i lekarzowi POZ dziecka.
Pierwsze szczepienia dziecka w szpitalu (gruźlica i WZW typu B)
Według Programu Szczepień Ochronnych noworodek dostaje w szpitalu obowiązkowe szczepienia: przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B w ciągu 24 godzin po urodzeniu i przeciw gruźlicy od 1. doby życia, najpóźniej do dnia wypisu. Przed szczepieniem lekarz bada dziecko (kwalifikacja). Szpital zakłada dziecku kartę uodpornienia i książeczkę szczepień.
- Szczepienia obowiązkowe są bezpłatne; za ich wykonanie u dziecka odpowiadają rodzice.
- Przy wypisie sprawdź w dokumentacji dziecka, czy szczepienia zostały wykonane i wpisane.
- Jeśli któreś szczepienie odroczono, zapytaj, gdzie i kiedy zostanie wykonane, i powiedz o tym lekarzowi POZ dziecka.
Pierwsze tygodnie w domu i wybór POZ
Zobacz sprawy związane z wizytami patronażowymi i deklaracją POZ oraz informacje o opiece nad mamą po porodzie.
Po wyjściu ze szpitala umów wizyty patronażowe położnej POZ
Po porodzie położna POZ przychodzi do domu co najmniej 4 razy, a pierwsza wizyta powinna się odbyć najpóźniej w ciągu 48 godzin (bez weekendów i świąt) od zgłoszenia porodu albo wypisu mamy ze szpitala. Położna opiekuje się Tobą i dzieckiem przez pierwsze tygodnie, pomaga w karmieniu i pielęgnacji. Wizyty są bezpłatne.
Zalecany termin: 4 dni od urodzenia dziecka.
- Przed wypisem podaj w szpitalu dane wybranej położnej POZ i adres, pod którym będziecie przebywać — szpital wysyła jej zgłoszenie o porodzie najpóźniej w dniu wypisu.
- Po powrocie do domu zadzwoń do położnej i potwierdź termin pierwszej wizyty.
- Jeśli nie masz jeszcze położnej POZ, wybierz ją od razu i złóż deklarację (szpital powinien poinformować Cię o zasadach wyboru).
- Jeśli dziecko zostaje w szpitalu dłużej niż Ty, położna i tak obejmuje Cię opieką, a po powrocie dziecka przychodzi jeszcze co najmniej 2 razy. Jeśli dziecko opuści szpital bez mamy, położna odbywa co najmniej 4 wizyty w miejscu jego pobytu.
- Przygotuj na wizytę dokumentację ze szpitala (Twoją i dziecka).
- Około 4. tygodnia po porodzie położna ocenia także ryzyko depresji poporodowej — możesz powiedzieć o swoim samopoczuciu.
Położna POZ pomaga w karmieniu piersią także po wizytach patronażowych
W czasie wizyt patronażowych położna POZ ocenia karmienie i pomaga rozwiązywać problemy z laktacją. Po zakończeniu tych wizyt opiekę nad dzieckiem przejmuje pielęgniarka POZ, ale położna nadal opiekuje się Tobą, w tym wspiera w karmieniu piersią i doradza w sprawie laktacji.
- Jeśli masz problem z karmieniem po zakończeniu wizyt patronażowych, umów wizytę u swojej położnej POZ.
- Jeśli problem wykracza poza jej kompetencje, położna skieruje Cię do lekarza POZ, położnika albo neonatologa.
Wybierz dziecku lekarza i pielęgniarkę POZ
Dziecko potrzebuje własnej deklaracji wyboru lekarza POZ i pielęgniarki POZ — to u nich będą wizyta patronażowa lekarza w pierwszym miesiącu, szczepienia i bilanse zdrowia. Po wizytach patronażowych położna przekazuje opiekę nad dzieckiem pielęgniarce POZ.
Zalecany termin: 3 tygodnie od urodzenia dziecka.
- Wybierz przychodnię POZ z umową z NFZ, najlepiej z punktem szczepień.
- Złóż w imieniu dziecka deklaracje wyboru lekarza POZ i pielęgniarki POZ — w przychodni na papierze albo przez Internetowe Konto Pacjenta dziecka (przez „Upoważnienia” → „Konta Twoich dzieci” → „Wypełnij deklarację”). Konto dziecka widzi automatycznie rodzic, który zgłosił je do ubezpieczenia; drugi rodzic potrzebuje jego upoważnienia albo składa deklarację w przychodni.
- Do deklaracji potrzebny jest numer PESEL dziecka — dostaniesz go po zgłoszeniu urodzenia w Urzędzie Stanu Cywilnego.
- Konto dziecka w IKP może pojawić się z opóźnieniem po zgłoszeniu dziecka do ubezpieczenia; jeśli go jeszcze nie widzisz, złóż deklarację w przychodni.
- Od razu umów wizytę patronażową lekarza POZ (pierwszy miesiąc życia) i zapytaj o termin pierwszej wizyty szczepiennej.
Idź z dzieckiem na wizytę patronażową u lekarza POZ do 4. tygodnia
W 1.–4. tygodniu życia dziecku przysługuje porada patronażowa lekarza POZ: badanie rozwoju, pomiar obwodu głowy, ocena żółtaczki, podstawowa ocena neurologiczna i badanie w kierunku wrodzonej dysplazji stawów biodrowych.
Zalecany termin: 4 tygodnie od urodzenia dziecka.
- Gdy złożysz deklarację wyboru lekarza POZ dla dziecka, umów poradę patronażową.
- Zapytaj, czy lekarz przychodzi do domu, czy przyjmuje w przychodni.
- Weź zewnętrzną dokumentację medyczną dziecka ze szpitala i książeczkę szczepień.
Umów wizytę kontrolną u ginekologa po zakończeniu połogu
Połóg trwa 6 tygodni od porodu. Standard opieki okołoporodowej przewiduje, że po jego zakończeniu idziesz na wizytę do lekarza położnika — przypomni Ci o tym położna POZ. Do ginekologa na NFZ nie potrzebujesz skierowania.
- Zadzwoń do poradni ginekologiczno-położniczej i umów wizytę na czas po 6. tygodniu od porodu.
- Weź kartę informacyjną ze szpitala i, jeśli masz, dokumentację z ciąży.
Szczepienia w pierwszym roku
Zapoznaj się ze źródłami i sprawdź aktualny program szczepień z personelem medycznym.
Idź z dzieckiem na pierwsze szczepienia po 6. tygodniu życia
Według Programu Szczepień Ochronnych pierwsza wizyta szczepienna przypada w 2. miesiącu życia, od ukończenia 6. tygodnia: rotawirusy, błonica, tężec, krztusiec, polio, Hib, pneumokoki i druga dawka WZW typu B (zależnie od wybranego wariantu szczepionek). Przy szczepieniach lekarz robi też badanie bilansowe przewidziane na 2.–6. miesiąc.
Zalecany termin: 2 miesiące od urodzenia dziecka.
- Umów wizytę w przychodni POZ dziecka na termin po ukończeniu przez dziecko 6. tygodnia życia.
- Nie odkładaj tej wizyty — pierwszą dawkę szczepionki przeciw rotawirusom podaje się przed ukończeniem przez dziecko 12. tygodnia życia (wyjątkowo do końca 14. tygodnia).
- Przed szczepieniem lekarz bada dziecko (badanie kwalifikacyjne) — szczepienie musi się odbyć w ciągu 24 godzin od tego badania.
- Ustal z lekarzem wariant szczepień — z osobnymi szczepionkami albo ze szczepionką skojarzoną 5w1 lub 6w1. Od wariantu zależą terminy kolejnych wizyt.
- Jeśli wybierzesz szczepionkę inną niż kupiona przez Ministra Zdrowia, za szczepionkę zapłacisz sam.
- Zapytaj o szczepienia zalecane (np. przeciw meningokokom) — nie są obowiązkowe.
- Weź książeczkę szczepień; szczepienie zostanie wpisane także do e-Karty Szczepień (widać ją na IKP dziecka).
Idź z dzieckiem na kolejne szczepienia w 3.–4. miesiącu
Według Programu Szczepień Ochronnych w 3.–4. miesiącu życia przypadają kolejne dawki szczepień (rotawirusy, błonica-tężec-krztusiec, polio, Hib, pneumokoki — zależnie od wariantu). W 3.–4. miesiącu przysługuje też wizyta patronażowa pielęgniarki POZ.
Zalecany termin: 4 miesiące od urodzenia dziecka.
- Termin kolejnej wizyty zwykle ustala lekarz na poprzednich szczepieniach — zapisz go albo umów wizytę w przychodni.
- Druga dawka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (także w szczepionce 5w1 lub 6w1) i przeciw pneumokokom wypada w 4. miesiącu życia, od ukończenia 12. tygodnia.
- Zapytaj pielęgniarkę POZ o wizytę patronażową przewidzianą na 3.–4. miesiąc (instruktaż pielęgnacji, karmienia, pielęgnacji jamy ustnej).
Idź z dzieckiem na szczepienia w 5.–7. miesiącu
Według Programu Szczepień Ochronnych w 5.–7. miesiącu życia przypadają kolejne dawki: trzecia dawka szczepienia przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (z Hib, a w wariancie podstawowym druga dawka przeciw polio) oraz trzecia dawka przeciw WZW typu B (i przeciw rotawirusom w schemacie 3-dawkowym) — dokładny miesiąc zależy od wariantu.
Zalecany termin: 7 miesięcy od urodzenia dziecka.
- Sprawdź w książeczce albo na IKP dziecka, kiedy wyznaczono kolejne szczepienia, i umów wizytę.
- Jeśli szczepienie zostało odroczone, zapytaj lekarza o nowy termin — opóźnione szczepienia obowiązkowe trzeba nadrobić jak najszybciej.
Bilanse zdrowia dziecka
Zobacz opisy wizyt bilansowych i ustal ich terminy w przychodni.
Idź z dzieckiem na bilans zdrowia w 9. miesiącu
W 9. miesiącu życia dziecku przysługuje badanie bilansowe u lekarza POZ: pomiary, ocena rozwoju fizycznego i psychoruchowego, test reakcji słuchowych i sprawdzenie, czy szczepienia są wykonane zgodnie z kalendarzem. Pielęgniarka POZ robi w tym czasie orientacyjne badanie wzroku i słuchu.
Zalecany termin: 9 miesięcy od urodzenia dziecka.
- Umów w przychodni POZ wizytę bilansową na 9. miesiąc życia dziecka (między 8. a 9. miesiącem).
- Weź książeczkę szczepień i dokumentację medyczną dziecka.
Idź z dzieckiem na bilans zdrowia w 12. miesiącu
W 12. miesiącu życia (przed pierwszymi urodzinami) dziecku przysługuje badanie bilansowe u lekarza POZ: pomiary, ocena rozwoju, test reakcji słuchowych, ocena czynników ryzyka uszkodzenia słuchu, pomiar ciśnienia i sprawdzenie szczepień. Pielęgniarka POZ mierzy też BMI i robi orientacyjne badanie wzroku i słuchu.
Zalecany termin: 12 miesięcy od urodzenia dziecka.
- Umów w przychodni POZ wizytę bilansową między 11. a 12. miesiącem życia dziecka.
- Zapytaj o szczepienia z 13.–15. miesiąca (odra, świnka, różyczka i trzecia dawka przeciw pneumokokom, od ukończenia 12. miesiąca), żeby zaplanować kolejną wizytę.